W poniedziałek rano po zakończonych wyborach pomimo pierwszych sondażowych wyników exit poll dających zwycięstwo Rafałowi Trzaskowskiemu nowym Prezydentem elektem został Karol Nawrocki. Czy zwycięstwo byłego Prezesa IPN w wyborach będzie miało wpływ na kwestie związane z finansami Polaków? Kompetencje Prezydenta RP określone są m.in. w Konstytucji i wskazują na jego możliwości w zakresie wyboru trzech z dziewięciu członków Rady Polityki Pieniężnej.
Stopy procentowe 2025
Podczas ostatniego posiedzenia decyzyjnego 8 maja 2025 r. RPP zdecydowała o obniżeniu stóp procentowych o 0,5 pb. Była to długo wyczekiwana przez kredytobiorców zmiana – pierwsza od października 2023 r. Majowa obniżka była zgodna z prognozami większości ekonomistów i częściowo zbiegła się w czasie z obniżeniem wskaźnika WIBOR przez banki. Kolejna korekta podstawowych stóp procentowych NBP zapowiadana jest na koniec lata i jesień tego roku, każda z nich nie powinna jednak przekroczyć 0,25 pb.
Karol Nawrocki NBP
Jaki wpływ mają jednak wybory prezydenckie na koszty kredytu? Poza potencjalnymi inicjatywami ustawodawczymi dotyczącymi np. dopłat do kredytów, co bez poparcia większości parlamentarnej w przypadku Prezydenta jest bardzo mało prawdopodobne, Prezydent ma kompetencje w zakresie wyboru części członków RPP, która to następnie decyduje o stopach procentowych w Polsce. Prezydent ma pośrednio również wpływ na wybór Prezesa NBP, bowiem Sejm powołuje osobnę na ten urząd właśnie na wniosek Prezydenta RP.
Rada Polityki Pieniężnej składa się z przewodniczącego, którym zawsze jest Prezes NBP oraz dziewięciu członków, których po trzech wybiera Sejm, Senat i Prezydent. Kadencja każdego z członków trwa 6 lat i liczona jest dla każdego z członków oddzielnie, stąd zmiany w całym składzie RPP nie następują w tym samym czasie. Zarówno rozdzielenie wyboru pomiędzy instytucje i nieregularne kadencje mają pozwolić na balansowanie pomiędzy różnymi koncepcjami monetarnymi w dłuższym okresie.
Ostatni członkowie wybrani przez Prezydenta rozpoczęli swoje kadencje – jeden z nich w grudniu 2019 r. i dwóch z nich w lutym 2022 r. Oznacza to, że przy założeniu dotrwania przez nich do końca kadencji Prezydent Karol Nawrocki swoich członków do RPP powoła odpowiednio pierwszego już w grudniu tego roku i dwóch w lutym 2028 r.
Prezes NBP polityka monetarna
Kadencja Prezesa NBP trwa również 6 lat i w przypadku prof. Adama Glapińskiego jej koniec upłynie w maju 2028 r. Wtedy to Sejm na wniosek Prezydenta Karola Nawrockiego powoła nowego Prezesa NBP co nada kierunek polityce monetarnej w Polsce na kolejne lata. Warto wskazać, że obecnie trwa druga kadencja prof. Glapińskiego co oznacza, że nie może zostać powołany na następną kadencję.
Główne kompetencje w zakresie wyboru Prezesa NBP ma jednak Sejm i to kto nim zostanie będzie zależało od ówczesnego jego składu. Do zadań Prezesa NBP należy m.in. reprezentowanie tej instytucji na zewnątrz poprzez odpowiednią komunikację planów RPP z rynkiem, zwłaszcza z rynkiem kapitałowym. Dotychczasowy sposób komunikacji z mediami i w mediach społecznościowych wielokrotnie nie był na dostatecznym poziomie.
Co dalej ze stopami procentowymi
Wśród większości członków obecnego składu RPP panują raczej gołębie nastroje i dominuje opinia co do stopniowego, powolnego obniżania stóp procentowych. Godnym zauważenia wyjątkiem jest prof. Joanna Tyrowicz słusznie wskazująca na główną kompetencje RPP jaką jest utrzymanie inflacji w celu.
W swoich wypowiedziach wielokrotnie podkreśla szkodliwość inflacji i konieczność dbania o posiadających swoje oszczędności w PLN. Obecny skład Rady ma jednak odmienne – w krótkim terminie korzystne dla kredytobiorców zdanie na ten temat. Dominuje przekonanie o konieczności stopniowego obniżania stóp procentowych nawet za cenę pozostawania inflacji na dotychczasowym poziomie.
Zgodnie z większością prognoz w drugiej połowie 2025 r. nastąpią kolejne obniżki stóp procentowych. Wpływ Prezydenta elekta na skład RPP w najbliższym czasie z uwagi na kadencyjność będzie nieznaczny. W kolejnych miesiącach poznamy skład doradców w Kancelarii Prezydenta RP w tym jego doradców ekonomicznych co może być pewną sugestią co do kierunku w jakim będzie podążała polityka finansowa jedynie w niewielkim stopniu, w zakresie swoich kompetencji współprowadzona przez Prezydenta. Dotychczasowe wypowiedzi w wywiadach Karola Nawrockiego co do finansów nie były szczegółowe, ani nie wskazywały konkretnych rozwiązań co do polityki pieniężnej. Jako kandydat dał poznać się jako zwolennik dalszego obniżania stóp procentowych i luzowania ilościowego w polityce państwa.
Wpływ zmian w NBP na kredyty hipoteczne
Zmiany personalne w RPP przekładają się na kierunek konkretnych decyzji tego organu w kolejnych latach. Obniżka stóp procentowych w tym stopy referencyjnej, stopy lombardowej i depozytowej jedynie pośrednio wpływa na wysokość wskaźnika WIBOR ustalanego samodzielnie przez banki. Kompetencje Prezydenta w tym zakresie są niewielkie i jedynie pośrednio – przez dobieranie odpowiednich osób wypływają na decyzje co do stóp procentowych.
