Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) wydał orzeczenie, które ma ogromne znaczenie dla wszystkich frankowiczów oraz kredytobiorców posiadających kredyty w euro lub w innych walutach. Wyrok w sprawie C-767/24 (mBank przeciwko ML) jednoznacznie precyzuje, kiedy konsument może bronić się przed roszczeniami banku o zwrot kapitału, chroniąc go przed niekorzystną interpretacją prawa krajowego.
Potrącenie a zrzeczenie się przedawnienia
W sprawach o ustalenie nieważności umowy kredytowej, banki żądają od konsumentów zwrotu wypłaconego kapitału. Roszczenia te często ulegają przedawnieniu (zwykle po 3 latach od chwili zakwestionowania umowy przez kredytobiorców po raz pierwszy).
Kluczowy dylemat prawny polegał na tym, że konsumenci, chcąc bronić się przed powództwem banku, składali oświadczenie o potrąceniu (kompensacie), czyli zaliczeniu wpłaconych przez siebie rat na poczet długu banku. Wcześniejsza linia orzecznicza w Polsce często interpretowała, że złożone oświadczenie o potrąceniu stanowi dorozumiane zrzeczenie się zarzutu przedawnienia roszczenia banku. Oznaczałoby to, że konsument, broniąc się, tracił jeden z najmocniejszych argumentów procesowych.
Co stwierdził TSUE w wyroku C-767/24?
Trybunał stwierdził, że zasada skuteczności (wynikająca z Dyrektywy 93/13/EWG o nieuczciwych warunkach w umowach konsumenckich) stoi na przeszkodzie takiej wykładni sądowej.
TSUE orzekł, że:
Samo złożenie przez konsumenta oświadczenia o potrąceniu roszczeń z wierzytelnością banku o zwrot kapitału NIE jest równoznaczne z dorozumianym zrzeczeniem się zarzutu przedawnienia roszczenia banku.
Dlaczego to orzeczenie jest przełomowe?
- ▪️Wzmacnia ochronę konsumenta, tzn. interpretacja polskiego prawa, która „karała” konsumenta za próbę obrony (potrącenie) utratą zarzutu przedawnienia, została uznana za sprzeczną z prawem unijnym.
- ▪️Odstrasza przedsiębiorców: Wyrok podkreśla, że wykładnia prawa musi zapewniać realną i skuteczną ochronę konsumentów oraz wywierać efekt odstraszający na banki stosujące nieuczciwe warunki.
- ▪️Ułatwia obronę frankowiczów
Co to zmienia dla frankowiczów w praktyce?
Po tym wyroku sądy krajowe muszą zinterpretować przepisy Kodeksu cywilnego w ten sposób, że:
- ▪️Potrącenie jest środkiem obrony, a nie rezygnacją z innych zarzutów.
- ▪️Roszczenie banku o zwrot kapitału, jeśli jest przedawnione, może być oddalone w całości z uwagi na zarzut przedawnienia, niezależnie od faktu złożenia przez konsumenta oświadczenia o potrąceniu.
- ▪️Zrzeczenie się zarzutu przedawnienia (czyli rezygnacja z prawa, które może wygrać sprawę) musi być jasne, jednoznaczne i dobrowolne, a nie dorozumiane.
To kolejny krok w kierunku sprawiedliwości dla frankowiczów i jednoznaczny sygnał, że sądy unijne stoją na straży praw konsumentów dotkniętych stosowaniem nieuczciwych warunków.
Jeśli masz kredyt frankowy i obawiasz się roszczeń banku o zwrot kapitału lub chcesz złożyć skuteczne oświadczenie o potrąceniu, skontaktuj się z nami.
