Znajomość podstawy zobowiązania stanowi punkt wyjścia do oceny czy kwota żądana przez wierzyciela została naliczona prawidłowo. Sam fakt istnienia długu nie oznacza bowiem, iż dochodzona kwota jest zasadna.
Jeżeli jesteś zobowiązany do zapłaty określonej należności, ale nie zgadzasz się z jej ostateczną wysokością, możesz zakwestionować poszczególne elementy rozliczenia.
Wątpliwości mogą dotyczyć m.in. wysokości odsetek, opłat dodatkowych czy kosztów podejmowanych czynności windykacyjnych.
W pierwszej kolejności istotne jest przede wszystkim dokładne przeanalizowanie, z czego składa się dochodzona kwota, ustalenie kosztów dodatkowych oraz sposobu naliczenia odsetek.
W tym artykule wyjaśnimy, co zrobić, gdy nie zgadzasz się z wysokością długu, jak przygotować reklamację do wierzyciela oraz na co warto zwrócić uwagę.
Czy można uznać dług, ale zakwestionować jego wysokość?
Potwierdzenie istnienia zobowiązania przez dłużnika względem wierzyciela stanowi okoliczność przerywającą bieg przedawnienia, nie wyłącza jednak możliwości zakwestionowania wysokości zadłużenia oraz podjęcia postępowania wyjaśniającego. Dłużnik może uznać sam fakt istnienia zobowiązania, równocześnie zakwestionować sposób wyliczenia odsetek, opłat dodatkowych czy innych kosztów naliczonych w toku postępowania windykacyjnego.
W tym miejscu warto wprowadzić rozróżnienie pojęć składających się na wysokość dochodzonej przez wierzyciela kwoty.
Należność główna stanowi pierwotną kwotę długu wynikającą z umowy oraz jest podstawą do obliczania odsetek. Może być nią przykładowo kwota pożyczki czy suma niezapłaconych faktur.
Oprócz należności głównej, wierzyciel może dochodzić również odsetek, których wysokość zależy m.in. od rodzaju odsetek, okresu za jaki są naliczane oraz podstawy ich naliczania.
W przypadku opóźnienia w spełnieniu świadczenia pieniężnego, zastosowania mogą znaleźć odsetki za opóźnienie. Warto więc zweryfikować, od jakiej kwoty oraz za jaki okres zostały naliczone.
Kolejnym elementem mogą być koszty dodatkowe, w tym określone opłaty związane z dochodzeniem należności. Ich zasadność i wysokość należy oceniać indywidualnie z uwzględnieniem podstawy, z której mają wynikać. Przykładem kosztów dodatkowych będzie zatem prowizja czy opłaty za usługi dodatkowe wynikające z umowy pożyczki.
Z czego może wynikać zawyżona kwota zadłużenia?
Zawyżona kwota zadłużenia może wynikać zarówno z błędów w rozliczeniu należności głównej, jak i z nieprawidłowego naliczenia odsetek lub kosztów dodatkowych. Dlatego samo porównanie kwoty wskazanej w wezwaniu do zapłaty z kwotą, którą dłużnik pamięta z zawartej umowy, może nie być wystarczające.
Konieczne jest przeanalizowanie poszczególnych składników dochodzonej należności.
Jedną z przyczyn rozbieżności może być nieuwzględnienie dokonanych wpłat. Jeżeli dłużnik spłacał zobowiązanie w kilku ratach lub dokonywał częściowych płatności, warto sprawdzić, czy wszystkie wpłaty zostały prawidłowo zaliczone i uwzględnione w aktualnym saldzie zadłużenia.
Wątpliwości może również budzić sposób naliczenia odsetek, w szczególności należy poddać weryfikacji okres za jaki zostały naliczone, kwotę stanowiącą podstawę ich obliczenia oraz zastosowaną stawkę. Ma to szczególnie istotne znaczenie, gdyż kredytobiorcy często naliczają odsetki od skredytowanych kosztów pożyczki. Mechanizm ten prowadzi do sytuacji, w której pobierane jest wynagrodzenie od kwoty stanowiącej wynagrodzenie pożyczkodawcy. Podkreślić należy, że mechanizm ten nie jest dopuszczalny.
Z tego względu przed zaakceptowaniem przedstawionej kwoty warto poprosić o szczegółowe zestawienie zadłużenia obejmujące należność główną, odsetki oraz wszelkie opłaty dodatkowe.
Dopiero analiza każdego z tych elementów pozwala ustalić, czy kwota wskazana przez wierzyciela odpowiada rzeczywistej wysokości zobowiązania.
Jak sprawdzić, czy wierzyciel prawidłowo wyliczył dług?
Ustal wysokość należności głównej
W pierwszej kolejności należy sprawdzić kwotę stanowiącą podstawę zadłużenia, powinna znajdować się w umowie. Jeżeli pismo z wezwaniem do zapłaty zawiera jedynie ogólną kwotę, warto wystosować do wierzyciela o szczegółowe zestawienie zadłużenia ze wskazaniem dokładnego rozliczenia.
Sprawdź historię wpłat
Po ustaleniu podstawy zadłużenia, należy porównać żądanie wierzyciela z potwierdzeniami przelewów i innymi dowodami płatności. Jeżeli zalegasz z płatnościami, warto zweryfikować okres opóźnienia oraz czy jest tożsamy z datą wskazaną przez wierzyciela.
Weryfikacja odsetek
Po sprawdzeniu powyższego, warto dokonać weryfikacji odsetek. W tym kontekście, należy zwrócić uwagę na kwotę od której zostały naliczone, okres, za jaki zostały naliczone oraz czy uwzględniono dokonane wpłaty. Kolejność zaliczania wpłat powinna wynikać wprost z umowy. Jeżeli jednak umowa nie reguluje tej kwestii, zastosowanie znajdują zasady określone w przepisach prawa. Zgodnie z zasadą wynikającą z art.451 k.c. dłużnik mający względem tego samego wierzyciela kilka długów tego samego rodzaju może przy spełnieniu świadczenia wskazać, który dług chce zaspokoić. Jednakże to, co przypada na poczet danego długu, wierzyciel może przede wszystkim zaliczyć na związane z tym długiem zaległe należności uboczne oraz na zalegające świadczenia główne.
Warto zatem sprawdzić, w jaki sposób poszczególne wpłaty zostały rozliczone i czy ich prawidłowe uwzględnienie nie powinno prowadzić do zmniejszenia wysokości naliczonych odsetek.
Temu co powinna zawierać umowa w zakresie oprocentowania kredytu poświęcony został artykuł: Nieuczciwe zapisy dotyczące oprocentowania kredytu
Reklamacja do wierzyciela – jak ją przygotować?
Jeżeli dłużnik nie zgadza się z wyliczeniem przedstawionym przez wierzyciela, uprawniony jest do kwestionowania wysokości długu. W tym celu na etapie przedsądowym może złożyć reklamację, zawierającą wskazanie kwestionowanej kwoty, przedstawienie konkretnego błędu wraz z ewentualnym żądaniem korekty zadłużenia.
Ważne jest, aby reklamacja była merytoryczna i opierała się na konkretnych argumentach. Powinna zawierać dane osoby składającej reklamację, numer umowy wskazanie kwestionowanej kwoty wraz z opisem nieprawidłowości, na które powołuje się dłużnik. Warto również dołączyć dokumenty potwierdzające przedstawione stanowisko, takie jak potwierdzenia dokonanych wpłat czy wcześniejszą korespondencję z wierzycielem.
⚠️ Jeżeli sprawa została skierowana już do sądu, samo złożenie reklamacji do wierzyciela nie zastępuje czynności procesowej właściwej dla danego postępowania.
Sprzeciw od nakazu zapłaty – co zrobić, gdy dług jest zawyżony?
Jeżeli wierzyciel skierował sprawę do sądu, a następnie otrzymałeś nakaz zapłaty, konieczne jest podjęcie odpowiednich działań procesowych. Sam fakt, że uznajesz istnienie zobowiązania, nie oznacza bowiem, że musisz zgodzić się z całą dochodzoną kwotą. Jeżeli kwestionujesz wysokość odsetek, opłat dodatkowych lub innych składników zadłużenia, powinieneś wskazać to w odpowiednim piśmie procesowym.
Szczególne znaczenie ma w takiej sytuacji termin na wniesienie sprzeciwu od nakazu zapłaty. Termin ten zależy od rodzaju postępowania, dlatego otrzymanego pisma nie należy ignorować. W sprzeciwie należy odnieść się do dochodzonego roszczenia i wskazać, w jakim zakresie oraz z jakich przyczyn jest ono kwestionowane.
Warto również pamiętać, że postępowanie sądowe różni się od etapu przedsądowego. Reklamacja skierowana do wierzyciela może być właściwym sposobem zakwestionowania rozliczenia przed skierowaniem sprawy do sądu, natomiast po otrzymaniu nakazu zapłaty konieczne jest podjęcie czynności przewidzianych przez przepisy postępowania cywilnego.
Postępowanie wyjaśniające – kiedy warto skorzystać z pomocy prawnika?
Jeżeli przedstawione przez wierzyciela rozliczenie budzi wątpliwości, przed podjęciem dalszych działań można przeprowadzić postępowanie wyjaśniające. Może ono polegać w szczególności na analizie umowy, historii spłat, sposobu naliczenia odsetek oraz podstawy naliczenia poszczególnych opłat. Wierzyciel może zostać również poproszony o przedstawienie szczegółowego zestawienia zadłużenia oraz wyjaśnienie sposobu wyliczenia kwoty wskazanej w wezwaniu do zapłaty.
W powyższych sprawach, zwłaszcza gdy zadłużenie obejmuje wiele składników lub wierzyciel nie przedstawia pełnego rozliczenia, można rozważyć skorzystanie z pomocy prawnika. Analiza dokumentów przez profesjonalnego pełnomocnika może pomóc w ustaleniu, które elementy zadłużenia są bezsporne, a które mogą wymagać zakwestionowania.
