Wielu kredytobiorców posiadających kredyty frankowe lub euro zaciągało je wspólnie – najczęściej jako małżeństwo lub współkredytobiorcy niepowiązani ze sobą formalnie. W praktyce często pojawia się pytanie: czy z pozwem przeciwko bankowi musi wystąpić cała para kredytobiorców, czy może zrobić to tylko jeden z nich?
Zgodnie z orzecznictwem Sądu Najwyższego – pozew może wnieść również tylko jeden kredytobiorca. Warto jednak znać skutki takiego rozwiązania, ponieważ choć formalnie jest ono dopuszczalne, może wiązać się z pewnymi praktycznymi ryzykami.
Uchwały Sądu Najwyższego: jednoznaczne stanowisko
Kwestia ta została rozstrzygnięta w uchwale z dnia 26 października 2023 r., sygn. III CZP 156/22.
W orzeczeniu tym Sąd Najwyższy wskazał, że każdy z kredytobiorców jest uprawniony samodzielnie do wystąpienia z roszczeniem o stwierdzenie nieważności umowy kredytu frankowego, a także do dochodzenia związanych z tym świadczeń (np. zwrotu nadpłat).
Sąd Najwyższy podkreślił, że współkredytobiorcy – choć łączy ich wspólne zobowiązanie wobec banku – nie muszą działać wspólnie w postępowaniu sądowym. Każdy z nich jest bowiem stroną umowy kredytowej i posiada własny interes prawny w ustaleniu jej nieważności.
Co to oznacza w praktyce?
W praktyce oznacza to, że jeżeli tylko jeden kredytobiorca chce wytoczyć powództwo przeciwko bankowi, może to zrobić bez udziału drugiego współkredytobiorcy. Druga osoba nie musi podpisywać pozwu ani uczestniczyć w postępowaniu jako drugi powód.
Takie rozwiązanie może być przydatne np. w sytuacji, gdy:
- ▪️między współkredytobiorcami istnieje konflikt lub brak kontaktu,
- ▪️jeden z kredytobiorców nie jest zainteresowany prowadzeniem sprawy,
- ▪️współkredytobiorcy są po rozwodzie lub w separacji,
- ▪️kredytobiorcy przebywają za granicą i tylko jedna osoba ma możliwość działania w Polsce.
Ryzyko: konieczność przesłuchania drugiego kredytobiorcy
Należy jednak pamiętać, że brak udziału drugiego kredytobiorcy w procesie nie oznacza, że sąd całkowicie pominie jego rolę.
W praktyce często zdarza się, że sąd wzywa drugiego współkredytobiorcę jako świadka, aby potwierdzić okoliczności zawarcia umowy, przebieg jej wykonywania czy relacje z bankiem.
Co więcej – bank, broniąc się przed pozwem, może podejmować wobec nieuczestniczącego w procesie kredytobiorcy działania zmierzające do odzyskania kapitału kredytu, zwłaszcza jeśli sąd stwierdzi nieważność umowy. W takiej sytuacji bank może kierować wobec niego osobne roszczenie o zwrot wypłaconych środków.
Czy warto występować samodzielnie?
Choć prawo dopuszcza możliwość samodzielnego wystąpienia z pozwem, w wielu przypadkach rekomendowane jest wspólne działanie wszystkich współkredytobiorców.
Wspólne złożenie pozwu:
- ▪️upraszcza postępowanie dowodowe,
- ▪️pozwala uniknąć konieczności przesłuchiwania drugiego kredytobiorcy jako świadka,
- ▪️ogranicza ryzyko rozbieżnych rozstrzygnięć w przyszłości,
- ▪️zwiększa siłę argumentacyjną wobec banku.
Zdarzają się jednak sytuacje, w których wspólne wystąpienie nie jest możliwe – wtedy warto odpowiednio przygotować się do sprawy i omówić strategię z pełnomocnikiem.
Warto skonsultować indywidualną sytuację
Każdy przypadek kredytu frankowego lub euro ma swoją specyfikę – różnią się umowy, okoliczności ich zawarcia, a także relacje między kredytobiorcami. Dlatego przed złożeniem pozwu warto dokładnie przeanalizować sytuację prawną i możliwe konsekwencje procesowe.
Profesjonalna analiza pozwoli dobrać optymalną strategię działania – czy lepiej występować wspólnie, czy samodzielnie, a także jak przygotować się na ewentualne działania banku wobec drugiego kredytobiorcy.
Podsumowanie
Zgodnie z uchwałą Sądu Najwyższego III CZP 156/22 z pozwem o unieważnienie umowy frankowej lub euro może wystąpić nawet tylko jeden kredytobiorca. Jest to więc realna możliwość dla osób, które z różnych względów nie mogą lub nie chcą prowadzić sprawy wspólnie.
Trzeba jednak pamiętać, że takie rozwiązanie może rodzić praktyczne konsekwencje – w tym ryzyko przesłuchania drugiego kredytobiorcy lub kierowania przez bank roszczeń wobec niego.
Dlatego przed podjęciem decyzji warto skonsultować swoją sytuację z prawnikiem, który oceni ryzyka i pomoże dobrać najbezpieczniejszą formę działania.
Chcesz przeanalizować swoją umowę frankową lub euro i sprawdzić, czy możesz samodzielnie wystąpić z pozwem? Skontaktuj się z nami – pomożemy ocenić Twoją sytuację i przygotować skuteczną strategię działania.
