Rozliczenie z bankiem po prawomocnym unieważnieniu umowy kredytowej to obecnie jeden z ważniejszych tematów w polskim sądownictwie. Wiele frankowiczów zastanawia się, czy „pozew walutowy”, oprócz żądania zwrotu wpłaconych do banku środków, może wiązać się z innymi żądaniami. Na przykład z uwagi na zmianę siły nabywczej pieniądza. Kluczowym zagadnieniem jest tutaj waloryzacja świadczenia.
Jak wygląda orzecznictwo walutowe w Polsce w kontekście roszczeń o waloryzację kapitału? Zapraszam do artykułu.
Sąd Najwyższy wypowiedział się – Banki bez prawa do waloryzacji kapitału
Ważnym, wręcz przełomowym momentem dla spraw frankowych, była uchwała Sądu Najwyższego (sygn. akt III CZP 25/22). Zakończyła ona rozbieżności w orzecznictwie, czy bankom należy się wynagrodzenie za korzystanie z kapitału lub sądowa waloryzacja świadczenia.
Banki nie mogą domagać się waloryzacji kapitału ani wynagrodzenia za korzystanie z niego. Sąd Najwyższy uznał, że bank ma prawo jedynie do zwrotu nominalnej kwoty wypłaconego kapitału. Stwierdził, że bank jako przedsiębiorca, jeżeli w umowach kredytów stosuje klauzule abuzywne, to nie może czerpać korzyści z własnych bezprawnych działań.
Brak waloryzacji działa w obie strony – perspektywa kredytobiorcy
Warto jednak pamiętać, że obecnie obie strony nie mogą dochodzić takich roszczeń w świetle obecnego orzecznictwa. Bank wychodziły z roszczeniami o zapłatę dodatkowych środków, ale w świetle orzecznictwa również kredytobiorca co do zasady nie może domagać się waloryzacji wpłaconych rat.
Pomimo tego, że przez ostanie lata nastąpiła utrata wartości pieniądza, wyroki sądów wskazują jasno, że skutkiem unieważnienia umowy jest zwrot świadczeń nienależnych w wartości nominalnej (zgodnie z teorią dwóch kondykcji). A zatem, kredytobiorca otrzymuje zwrot dokładnie tej samej kwoty w złotówkach (lub walucie), jaką wpłacił do banku, powiększoną ewentualnie o odsetki ustawowe za opóźnienie, lecz bez dodatkowych środków.
Nie tylko CHF – kredyty waloryzowane walutą obcą
Kredyty waloryzowane walutą obcą to nie tylko CHF, ale również:
- ▪️Euro (EUR),
- ▪️Dolar amerykański (USD),
- ▪️Jen japoński (JPY).
W każdym z tych przypadków mechanizm prawny jest bliźniaczy. Umowa może zostać unieważniona w całości, jeżeli zawiera niedozwolone klauzule przeliczeniowe. W związku z tym, pozew w euro czy dolarach opiera się na tych samych argumentacjach prawnych jak pozwy frankowe, a orzecznictwo i wyroki TSUE i SN mają do nich równe zastosowanie.
FAQ – Pytania i Odpowiedzi
Czy sąd może dokonać waloryzacji roszczenia w euro?
Zgodnie z obecnym orzecznictwem, przy unieważnieniu umowy sądy orzekają zwrot świadczeń nominalnych. Ani bank, ani klient nie uzyskują zazwyczaj sądowej waloryzacji świadczenia.
Jak sądy orzekają w sprawach walutowych?
Sądy coraz częściej orzekają nieważność umów kredytowych (niezależnie czy to CHF, czy EUR) i nakazują zwrot wzajemnych świadczeń w oparciu o teorię dwóch kondykcji, bez dodatkowego wynagrodzenia dla banku.
Na czym polega waloryzacja świadczenia w euro?
W kontekście procesowym byłoby to przywrócenie realnej wartości kwoty wpłaconej w euro sprzed lat. Jednak sądy, opierając się na uchwałach SN (m.in. III CZP 25/22), odrzucają taką możliwość w relacjach konsument-bank po unieważnieniu umowy.
