Skrót publikacji – naciśnij
Roszczenia związane z unieważnieniem umowy kredytowej (zwrot świadczenia nienależnego) można formułować w walucie obcej tylko wtedy, gdy spłaty faktycznie były dokonywane w tej walucie lub tak stanowiła umowa (np. kredyt denominowany). W innym przypadku roszczenie powinno być w złotówkach. Warto jednak uzasadnić wybór waluty i wskazać przeliczenie na PLN wg kursu NBP.
Unieważnienie umowy kredytowej, szczególnie tzw. kredytów „walutowych” (np. denominowanych/indeksowanych lub waloryzowanych do CHF, EURO, USD) prowadzi często do sytuacji, w której kredytobiorcy dochodzą od banku zwrotu świadczeń nienależnych. Świadczeniem nienależnym w tym przypadku jest suma spłat rat dokonanych na poczet kredytu (w szczególności zaś nadwyżka -między kwotą wypłaconego kredytu, a dokonanymi wpłatami, często przekraczającymi tę wartość).
Rodzi się wówczas pytanie: w jakiej walucie należy określić roszczenie w pozwie – w złotówkach, a może w walucie waloryzacji? Czy bank może być zobowiązany do wypłaty odszkodowania w walucie obcej?
W artykule wyjaśniamy, jaką rolę odgrywa waluta w postępowaniu przeciwko bankowi i od czego zależy jej wybór.
Odszkodowanie od banku to inaczej zwrot świadczenia nienależnego
W przypadku stwierdzenia nieważności umowy kredytu, bank i kredytobiorca powinni sobie nawzajem zwrócić to, co świadczyli – czyli kredytobiorca powinien oddać kwotę otrzymanego kredytu, a bank – wszystkie zapłacone raty, prowizje i inne koszty.
Z prawnego punktu widzenia odszkodowanie od banku nie jest typowym zadośćuczynieniem, lecz zwrotem świadczenia nienależnego w rozumieniu art. 410 § 2 Kodeksu cywilnego. Oznacza to, że jeśli klient banku zapłacił raty na podstawie umowy, która została następnie uznana za nieważną, to ma prawo żądać ich zwrotu.
Waluta roszczenia – podstawowy dylemat
Kluczowym pytaniem dla osoby pozywającej bank jest: w jakiej walucie powinien zostać sformułowany pozew? Czy kwotę, której się domagamy, trzeba wskazać w złotówkach, czy można żądać jej w walucie obcej – np. w euro lub frankach szwajcarskich?
Prawo cywilne przewiduje, że roszczenia pieniężne co do zasady wyrażane są w polskich złotych (art. 358 § 1 Kodeksu cywilnego), jednak z dopuszczeniem waluty obcej, jeżeli:
- wynika to z treści zobowiązania (np. była to umowa kredytu denominowanego lub indeksowanego),
- świadczenie rzeczywiście było spełnione w walucie obcej.
Czy mogę żądać odszkodowania w euro?
W praktyce możliwość dochodzenia odszkodowania (czyli zwrotu świadczenia nienależnego) od banku w euro istnieje, ale jest ograniczona do konkretnych przypadków. Aby pozew w euro był dopuszczalny świadczenia na poczet banku również musiały być spełniane w euro – np. kredyt był przynajmniej w części obsługiwany z rachunku walutowego i raty faktycznie płacono w euro.
Jeśli jednak całość transakcji (wypłata i spłata) była prowadzona w Polsce i w złotówkach, mimo faktu, że w umowie uwzględniono mechanizm waloryzacyjny, sformułowanie roszczenia powinno być w walucie PLN.
Jak określić walutę pozwu?
Każdy pozew o zapłatę, niezależnie od waluty, musi zawierać jasno określoną:
- Wartość przedmiotu sporu (WPS) – czyli pełną kwotę roszczenia,
- Walutę dochodzonego roszczenia,
- Uzasadnienie wyboru waluty – jeśli żądanie jest w euro, należy wykazać, dlaczego nie dotyczy to złotówek – np. przedstawiając zaświadczenie o spłatach kredytu bezpośrednio w euro,
- Ponadto, nawet jeżeli pozew opiera się na euro, warto przedstawić przeliczenie tej kwoty na złotówki według średniego kursu NBP z dnia wniesienia pozwu – co jest konieczne dla ustalenia opłaty sądowej.
Czy bank wypłaci odszkodowanie w walucie obcej?
Jeśli sąd zasądzi określoną kwotę w euro, bank będzie zobowiązany do zapłaty właśnie w tej walucie. Jednak w praktyce jest to kwestia, którą strony postępowania ustalają w porozumieniu po zakończonym procesie. W porozumieniu takim warto ustalić czy jako kredytobiorca posiadasz rachunek walutowy do odebrania świadczenia. Jeżeli nie – to też nie jest problem. Wówczas można uzgodnić z bankiem sposób spłaty, poprzez wybór kursu spłaty (najczęściej kurs średni NBP z dnia wyroku).
W razie egzekucji komorniczej, komornik może przeliczyć kwotę na złotówki lub dochodzić zapłaty bezpośrednio w walucie ustalonej na tytule wykonawczym
Praktyczne wskazówki
- Dochodząc odszkodowania od banku, warto pamiętać o kilku istotnych kwestiach:
- Zbierz dokumenty – umowa kredytowa, zaświadczenie przedstawiające datę i sposób wypłaty kredytu, historię spłat kredytu (z uwzględnieniem waluty!),
- Skonsultuj pozew z prawnikiem – niewłaściwie dobrana waluta może skutkować oddaleniem pozwu w części, w której źle określiliśmy żądanie lub koniecznością jego korekty.
W postępowaniach przeciwko bankom z tytułu nieważnych umów kredytowych, najczęściej przez odszkodowanie dochodzi się zwrotu świadczenia nienależnego. Choć istnieje możliwość sformułowania pozwu w walucie obcej – w tym w euro – należy to jasno uzasadnić i precyzyjnie sformułować żądanie. W razie wątpliwości, warto skorzystać z profesjonalnej pomocy prawnej, aby uniknąć błędów formalnych i zwiększyć szanse na szybkie odzyskanie należności.
Jeśli zastanawiasz się, w jakiej walucie dochodzić roszczenia wobec banku i potrzebujesz pomocy w analizie umowy kredytowej – kancelaria prawna w Toruniu może wesprzeć Cię w przygotowaniu pozwu, ocenie ryzyka procesowego oraz doborze najkorzystniejszej strategii dochodzenia zwrotu świadczenia nienależnego.
Zobacz także:
