Umowa frankowa była popularną formą kredytu mieszkaniowego w Polsce 16 lat temu. Dziś unieważnienie umowy frankowej jest motywem przewodnim kilku tysięcy procesów sądowych rocznie. Obecnie można powiedzieć, że Frankowicze mają ponad 90% szans na uwzględnienie ich roszczeń.
Przed rozpoczęciem procesu sądowego ważne jest, aby być świadomym konsekwencji, jakie mogą wyniknąć z ewentualnego zwycięstwa. Nie można wpaść w pułapkę fałszywego myślenia, że wygrana z bankiem zwalnia kredytobiorcę z jakiegokolwiek działania. Podpowiadamy, z czym musi zmierzyć się kredytobiorca po unieważnieniu umowy frankowej.
Ile trwa uprawomocnienie wyroku frankowego?
Zanim wkroczymy na ścieżkę sądową, musimy się przygotować, że proces prawdopodobnie będzie toczył się przez kilka lat. Najpewniej w którymś momencie przestaniemy śledzić na bieżąco przebieg postępowania, akceptując fakt, że procedury i tak będą toczyły się swoim rytmem. Trzeba wziąć pod uwagę, że chociaż sądy działają teraz o wiele sprawniej niż kilka lat temu, obłożenie w dalszym ciągu znacznie wydłuża czas trwania postępowania.
Proces frankowy zazwyczaj składa się z I i II instancji. Nie jest to formalny wymóg. Taki obrót sprawy wynika z faktu, że gdy bank przegra w sądzie I instancji, w większości przypadków składa apelację i sprawa trafia do sądu II instancji. Obecnie jednak coraz częściej banki decydują się na zakończenie sprawy po I instancji, choć nadal jest to tylko ułamek przypadków. Ogólnie rzecz biorąc, cały proces może trwać około 5 lat-czasem dłużej, czasem krócej.
Po wydaniu wyroku przez sąd I instancji, obie strony mają 7 dni na złożenie wniosku o uzasadnienie. Jeśli taki wniosek nie zostanie złożony – wyrok uprawomocni się. Jeśli doszło do złożenia wniosku o uzasadnienie, bank ma 14 dni od jego doręczenia na wniesienie apelacji. Jeśli apelacja w sprawie frankowej nie zostanie złożona w tym czasie orzeczenie sądu staje się prawomocne. Jeśli apelacja została złożona, musimy czekać na wyrok sądu II instancji, który staje się prawomocny z chwilą jego wydania.
Wygrana z bankiem i co dalej?
Wygrana z bankiem w sporze frankowym oznacza, że kredytobiorca odzyska pieniądze, które ówcześnie stracił nadpłacając raty kredytu. Po usłyszeniu korzystnego wyroku dochodzi do rozliczenia z bankiem po stwierdzeniu nieważności umowy frankowej.
Zgodnie z Uchwałą Sądu Najwyższego z dnia 25 kwietnia 2024 r. (III CZP 25/22): Jeżeli w wykonaniu umowy kredytu, która nie wiąże z powodu niedozwolonego charakteru jej postanowień, bank wypłacił kredytobiorcy całość lub część kwoty kredytu, a kredytobiorca dokonywał spłat kredytu, powstają samodzielne roszczenia o zwrot nienależnego świadczenia na rzecz każdej ze stron.
Znaczy to, że nie tylko bank musi zwrócić kredytobiorcy sumę pobranych od niego rat, ale na kredytobiorcy leży odpowiedzialność zwrotu kapitału.
Mamy trzy możliwe formy rozliczenia:
- bank realizuje wyrok i wypłaca wszystkie kwoty zasądzone wyrokiem, a czasem również kwoty spłacane w toku procesu, a których w wyroku nie ma. Wówczas po stronie kredytobiorców pozostaje zrobienie przelewu ze zwrotem kapitału.
- potrącenie – składane jest oświadczenie o potrąceniu i wówczas strona która zapłaciła mniej musi dopłacić różnicę. Jeżeli bank udzielił Ci kredytu na 400 tys. zł, a Ty spłaciłeś 420 tys. zł, to po sporządzeniu oświadczenia bank będzie zobowiązany zwrócić 20 tys. zł.
- porozumienie kompensacyjne – jest to forma umowy w której obie strony ustalają warunki na jakich dojdzie do rozliczenia, wskazuje się kwotę która ma zostać zwrócona (jest to tak jak w przypadku potrącenia wyłącznie różnica między spłaconymi ratami a wypłaconym kapitałem), termin zapłaty, a także często strony zrzekają się wniesienia skargi kasacyjnej oraz dalej idących roszczeń
Istotnym jest to, że zgodnie z ww. uchwałą Sądu Najwyższego: „Jeżeli umowa kredytu nie wiąże z powodu niedozwolonego charakteru jej postanowień, nie ma podstawy prawnej do żądania przez którąkolwiek ze stron odsetek lub innego wynagrodzenia z tytułu korzystania z jej środków pieniężnych w okresie od spełnienia nienależnego świadczenia do chwili popadnięcia w opóźnienie co do zwrotu tego świadczenia.” Tym ani bank ani konsument nie może żądać wynagrodzenia za korzystanie z kapitału czy waloryzacji, choć nadal pozwy takie ze strony banku się zdarzają.
Czy warto unieważnić umowę frankową?
Liczne wygrane sprawy frankowe forum skłaniają wahających się kredytobiorców do działania i pokazują zalety procesu frankowego. Najnowsze wyroki jednoznacznie wskazują na przewagę klienta w sporach dotyczących kredytów we frankach.
Jakie problemy pojawiają się po unieważnieniu umowy?
Zdarza się, że po nawet po ogłoszeniu wyroku sądu banki próbują utrudnić życie kredytobiorcom, sprawiając kłopoty przy próbie rozliczenia.
Czasem choć kredytobiorcy chcą dobrowolnie rozliczyć się z bankiem i nawet są w trakcie rozmów dotyczących takiego rozliczenia, może okazać się, że bank zdążył już złożyć pozew do sądu o zwrot kapitału. Bezwzględnie na taki pozew należy odpowiedzieć w wyznaczonym przez sąd terminie.
Karygodnym podejściem ze strony instytucji finansowych jest nierespektowanie orzeczenia dotyczącego unieważnienia umowy frankowej. Niestety bywają przypadki, że pomimo orzeczenia sądu, banki w dalszym ciągu domagają się od kredytobiorcy środków pieniężnych. Wówczas dokonuje się egzekucji komorniczej, sytuacja ta należy jednak do rzadkości, bowiem banki ponosiłyby wówczas dodatkowe koszty egzekucji.
Wykreślenie hipoteki
Prawomocny wyrok unieważniający umowę może być podstawą do wykreślenia hipoteki z księgi wieczystej.
Jeśli wyrok jest prawomocny możemy złożyć do sądu wniosek o nadanie klauzuli prawomocności. Opłata sądowa za wydanie wyroku z klauzulą prawomocności wynosi 20 zł.
Po otrzymaniu z sądu wyroku z klauzulą prawomocności możemy złożyć wniosek o wpis w księdze wieczystej, a właściwie o wykreślenie wpisu hipoteki na rzecz banku. Wniosek składa się na specjalnym formularzu do którego należy załączyć wyrok z klauzulą prawomocności oraz potwierdzenie opłaty sądowej w wysokości 100 zł.
Co daje unieważnienie umowy kredytowej?
Stwierdzenie nieważności umowy to przede wszystkim poczucie ulgi i wolności, jakie daje zerwanie układu z bankiem. Unieważnienie umowy frankowej znosi obowiązek dalszej spłaty kredytu przez kredytobiorcę.
Bibliografia
- Karasek-Wojciechowicz I., Niedozwolone postanowienia umowne powodujące brak związania umową oraz przesłanki ich zastąpienia, [w:] Transformacje prawa prywatnego”, 2021, dostępne online: [http://www.transformacje.pl/wp-content/uploads/2021/06/TPP-2-2021-Krasek.pdf]
- Sikorski G., Nieważność umowy kredytu indeksowanego i denominowanego na skutek zastosowania w niej nieuczciwych postanowień, [w:] “Nauki Humanistyczne”, 2021, s. 161-189, dostępne online: [https://www.ksiegarnia.beck.pl/media/product_custom_files/1/9/19004-monitor-prawniczy-nr-2-2020-fragment.pdf]
- Szymański M., Eliminacja abuzywnej klauzuli waloryzacyjnej umowy kredytu indeksowanego do franka szwajcarskiego, [w:] “Transformacje prawa prywatnego”, 2020, dostępne online:[https://journals.law.uj.edu.pl/TPP/article/view/998]
